ZAPORA W NIEDZICY


www.niedzica.pl
Już od 1905 roku było planowane zbudowanie zapory w Czorsztynie. Dokumentację budowy przygotowano w latach 1938 – 1939, jednak budowę rozpoczęto dopiero w 1976 roku, a zakończono ją w 1997 roku.
Ziemno – betonowa zapora nosi imię Gabriela Narutowicza. Dzięki sztucznemu spiętrzeniu wód Dunajca powstał zbiornik wodny o pojemności 232 mln m3 i o powierzchni 1226 ha. Rozciąga się na długości 12,5 km i szerokości ok. 1 km, przy głębokości, w niektórych miejscach, do 52 metrów. Przed jego napełnieniem wysiedlono wieś Maniowy i znaczną część Czorsztyna, a Frydman został osłonięty wysokim nasypem ochronnym. Zapora ziemna rozciąga się wałem o długości 400 metrów pomiędzy Górą Zamkową w Niedzicy i wzgórzem Ubszar w Pieninach Czorsztyńskich. Wysokość zapory wynosi 56 m.
Wewnątrz znajduje się galeria kontrolno-zastrzykowa, którą można zwiedzać oraz duża hala maszyn, gdzie odbywają się koncerty. U stóp zapory głównej stoją zabudowania elektrowni. Obok jest duży parking dla zwiedzających. Poniżej zbiornika głównego leży zbiornik dolny, retencyjny, o pojemności 7 mln m3 i powierzchni 88 ha. Zapora dolna służy równocześnie jako most przez Dunajec, umożliwiając dotarcie drogą przez Pieniny do Krośnicy, Krościenka i Szczawnicy, ale przede wszystkim do przystani flisackiej w Sromowcach Wyżnych i do rekonstruowanych ruin zamku w Czorsztynie. Przy zaporze zbudowano elektrownię wodną o mocy 90MW.
Ekolodzy bardzo buntowali się przeciwko zbudowaniu zapory w rejonie Czorsztyna.

www.zzw-niedzica.com.pl
Czas napełniania zbiornika zbiegł się z gwałtowną powodzią w lipcu 1997; zapora dzięki swoim możliwościom retencyjnym zapobiegła tragedii podobnej do tej z 1934 r.
Przyroda tego rejonu jest sławna na całym świecie. W zaporze Czorsztyńskiej jest wiele ryb takich jak: pstrągi potokowe lipienie, klenie, brzanki, świnki, okonie, jelce. Rzadziej, okresowo bądź miejscowo można też spotkać: szczupaki, płocie, leszcze, pstrągi tęczowe. Wielu badaczy zainteresowało się wpływem zbiornika na mikroklimat.
Prognozy świadczą o zmianach klimatu wokół zbiornika Czorsztyńskiego. Wpływa on na faunę i florę Pienińskiego Parku Narodowego, a szczególnie na gatunki rzadkie jak motyl Apollo. Prognozowanie zmiany klimatu w skutek budowy zbiornika wydają się mniej znaczące w porównaniu z globalnymi, wywołanymi przez efekt cieplarniany. Szczególnie niepokojący jest potencjalny negatywny wpływ zmian mikroklimatu na zabytkowe wsie Dębno i Frydman położone na terenach znajdujących się poniżej zwierciadła spiętrzonej wody w zbiorniku. W celu przygotowania czaszy zbiornika do jego zalania wyburzono większość zabudowań w Maniowach i Czorsztynie. Na terenie obu tych historycznych osad znajdowało się wiele wykopalisk i obiektów archeologicznych.
Przed zalaniem wieś Maniowy uważana była za jedną z najpiękniejszych w Polsce i posiadała ponad 36 uznanych pomników kultury. Wzrastający poziom wody w zbiorniku zniszczył nie tylko nowe siedliska, lecz również spowodował zalanie tradycyjnych terenów rolniczych. Zagrożona jest także przyroda Dunajca poniżej zapory. Po wybudowaniu zbiornika, prędkość przepływu wody w rzece została zmniejszona. Szczególnie zredukowano wiosenne wezbrania i powodzie wywołane topnieniem śniegów w Tatrach.
Na terenie wokół zapory powstaje obecnie baza gastronomiczna i noclegowa. W sezonie turystycznym organizowane są koncerty i imprezy folklorystyczne. Na brzegach Zalewu Czorsztyńsko-Niedzickiego powstają przystanie jachtowe kąpieliska, na wodzie pojawiły się kajaki, żaglówki, statki wycieczkowe, odbywają się regaty. Na terenie Zalewu obowiązuje strefa ciszy i niedozwolone jest użytkowanie łodzi motorowych.


Autor:Jan Bafia
Źródło: Internet