Jak powstał konkurs
„Historia i dzień dzisiejszy parafii i miejscowości karpackich”


Wychowywanie dzieci i młodzieży przez szkołę jest tak samo ważne, jak przekazywanie im wiedzy. Stwierdzenie to, można by powiedzieć, jest już truizmem, ale łatwo powiedzieć, trudniej zrobić. My - nauczyciele Szkoły Podstawowej w Borze - podjęliśmy próbę sprostania temu wyzwaniu. Staramy się kłaść taki sam nacisk na uczenie jak i wychowywanie.
Bór jest niewielką podhalańską wioską leżącą w Kotlinie Orawsko - Nowotarskiej w Gminie Szaflary. Szkoła uzyskała samodzielność pierwszego lutego 1996 roku. Wcześniej była filią Szkoły Podstawowej w Gronkowie. Historia szkoły jest więc dość krótka. Średnio w roku szkolnym uczymy 60 dzieci. Jest nas niewielu nauczycieli, ale w swojej pracy kierujemy się wartościami chrześcijańskimi, mocno zakorzenionymi wśród Górali. Szczególnie dajemy temu wyraz w okresach rekolekcji, zarówno wielkopostnych jak i adwentowych.
Wioska Bór należy do parafii Szaflary, ale niedzielne Msze Św. i ważniejsze uroczystości odbywają się w kościele (kaplicy) w Borze. Od początku istnienia szkoły mocno zabiegaliśmy o to, aby rekolekcje dla dzieci głoszone były na miejscu, a nie jak do tej pory w kościele w Szaflarach. Wspólnie wypracowaliśmy pewien program rekolekcyjny, w którym Msza Św. i głoszone na niej nauki są tylko jednym z elementów. Uczniowie nie mają wolnych dni od „szkoły”. Towarzyszymy naszym podopiecznym w kościele, czuwamy nad ich bezpieczeństwem w drodze na Mszę Św., a także nad godnym zachowaniem się w świątyni. Zawsze starannie przygotowujemy oprawę Mszy Św., a więc czytania, psalmy, pieśni. Wcześniej ustalany jest sposób współpracy z księdzem rekolektantem. Wystawiane były scenki ewangeliczne z udziałem dzieci, układaliśmy krzyżówki, były konkursy plastyczne i konkursy wiedzy. Zajęcia w szkole w tych dniach mają na celu kontynuację, a także utrwalenie głoszonych nauk w kościele.
Parafia Szaflary ma za patrona Św. Andrzeja Apostoła. Rekolekcje adwentowe przypadają zawsze przed odpustem parafialnym. Nic więc dziwnego, że księża prowadzący rekolekcje wspominają osobę patrona, a my nauczyciele dołożyliśmy starań, aby o Św. Andrzeju Apostole jak najwięcej się dowiedzieć. Prześcigaliśmy się w pomysłach o co uzupełnić tę wiedzę, którą sami, a także nasi uczniowie, posiadają począwszy od informacji z Pisma Św. poprzez przekazy historyczne i legendy o postaci Św. Andrzeja Apostoła, kult świętego na Podhalu, aż do historii parafii w Szaflarach. Na bazie tej pracy zrodził się pomysł konkursu, który obejmowałby nie tylko dzieci Szkoły Podstawowej w Borze, ale ludność całej parafii, a więc dzieci, młodzież i starszych także ze Szaflar. Pomysł ten zrealizowaliśmy w roku 2002. Konkurs nosił tytuł „Historia i dzień dzisiejszy parafii Św. Andrzeja Apostoła w Szaflarach”. Składał się z dwóch części: plastycznej dla uczniów młodszych i teoretycznej dla uczniów starszych i dorosłych.
Zebraniem i opracowaniem materiałów do konkursu zajęli się wszyscy nauczyciele. W naszej szkole odbył się etap szkolny, tak więc w konkursie parafialnym brali udział laureaci konkursu szkolnego. Aby zainteresować konkursem parafian zorganizowaliśmy kampanię reklamową. Między innymi stworzyliśmy plakaty, które zostały powieszone w różnych miejscach całej parafii, a także uczniowie rozdawali ulotki zachęcające do wzięcia udziału w konkursie.
Konkurs spotkał się z uznaniem wójta Gminy pana Stanisława Ślimaka i księdza Wojciecha Wcisło, proboszcza parafii Św. Andrzeja Apostoła w Szaflarach, którzy byli honorowymi gośćmi tego konkursu. Już w trakcie pisania testu przez uczestników konkursu zrodził się pomysł rozszerzenia konkursu na całą gminę, jako że wszystkie parafie w gminie Szaflary wywodzą się z macierzystej parafii Św. Andrzeja Apostoła. Konkurs miał nosić nazwę „Historia i dzień dzisiejszy parafii i Gminy Szaflary".
Zaprosiliśmy do współpracy księży, nauczycieli i uczniów ze szkół mieszczących się w parafiach wywodzących się z „matki” parafii Szaflary. Tematyka konkursu obejmuje dzieje poszczególnych wsi i parafii, a więc ta współpraca miała polegać na opracowaniu krótkiej historii swojej miejscowości. Zebrane informacje stanowią bogaty zbiór wiedzy o zwyczajach, ciekawych ludziach, kapliczkach itd. Sporo wysiłku kosztowało nas, nauczycieli Szkoły Podstawowej w Borze, opracowanie zebranego materiału, powielenie i rozesłanie do tych szkół, które wyraziły chęć uczestniczenia w konkursie. Opracowanie służy do przygotowania się młodzieży do konkursu, ale zawarte w nim informacje na temat regionu wykorzystywane mogą być przez nauczycieli i uczniów na zajęciach wychowania regionalnego, historii, języka polskiego lub na ścieżkach międzyprzedmiotowych.
W roku 2003 konkurs nosił nazwę „Historia i dzień dzisiejszy parafii i Gminy Szaflary”. Konkurs ten stał się okazją do współpracy z władzami samorządowymi, a także z wieloma księżmi. Księża dekanatu białodunajeckiego, na czele z księdzem dziekanem kanonikiem Zdzisławem Dobrzańskim, ufundowali główną nagrodę. Wójt Gminy Szaflary mgr Stanisław Ślimak, jako współorganizator, przeznaczył fundusze na przygotowanie konkursu i ufundował inne nagrody. Przy organizacji konkursu wielką pomoc okazał ksiądz wizytator Janusz Rzepa, który między innymi ułożył pytania do testu konkursowego, a olbrzymie zainteresowanie ksiądz prałat Mieczysław Łukaszczyk, proboszcz parafii Św. Katarzyny w Nowym Targu. Konkurs odbył się szóstego stycznia 2004 roku. Przed rozpoczęciem, uczestnicy konkursu i zaproszeni goście wzięli udział we Mszy Św., która odprawiona została przez proboszcza parafii Szaflary księdza kanonika Wojciecha Wcisło, a oczekując na wyniki mogli obejrzeć jasełka wystawione przez uczniów szkoły.
W roku 2004 nazwa konkursu brzmiała „Historia i dzień dzisiejszy parafii i miejscowości Karpackich”. Wraz ze zmianą nazwy konkursu zmieniał się także zakres tematyczny. W 2005 roku możemy mówić o drugiej edycji konkursu „Historia i dzień dzisiejszy parafii i miejscowości Karpackich”. Trzecia edycja będzie miała miejsce w styczniu 2006 roku.
Konkurs nadal się rozwija, Szkoła nawiązała współpracę z Akademią Rolniczą w Krakowie. Materiały opracowane do konkursu zostały wydane przez Katedrę Hodowli Owiec i Kóz - Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt Akademii Rolniczej w Krakowie. Książka nosi tytuł „Obrzędowość religijna i wypas kulturowy owiec w Karpatach. Historia i dzień dzisiejszy parafii i miejscowości karpackich”.
Konkurs wzbogacił się o trzecią część, która nosi tytuł „Tradycje i obrzędowość religijna związana z wypasem owiec w Karpatach”. Celem jest propagowanie wśród dzieci i młodzieży wiedzy na temat tradycji wypasu owiec.
24 kwietnia 2005 roku w Domu Podhalan w Ludźmierzu, 40 uczniów szkół podstawowych i gimnazjów pisało test opracowany przez pracownika Muzeum Etnograficznego w Krakowie panią Urszulę Janicką Krzywda. Podczas Mszy Św. Święta Bacowskiego zostały wręczone nagrody ufundowane prze Urząd Gminy w Szaflarach i księdza prałata Tadeusza Juchasa kustosza Sanktuarium Matki Bożej Gaździny Podhala.

Materiał opracowali nauczyciele
Szkoły Podstawowej w Borze:
Gacek Halina, Gacek Jan,
Gacek Małgorzata, Sikoń Dorota
i Luberda Wioletta